Τι Μάθαμε
Τι ξεχωρίσαμε τα 10 χρόνια ανάπτυξης του προγράμματος
Αδιάλειπτη υλοποίηση προγράμματος
Η διαρκής, για σειρά ετών, παρουσία Ομάδας Πεδίου και αρμόδιων αρχών επιτήρησης, σε συνδυασμό με τη χρήση προηγμένων τεχνολογικών συστημάτων, συνέβαλαν σημαντικά στην πρόληψη και αποτροπή παράνομων δραστηριοτήτων (όπως η παράνομη αλιεία), στη διατήρηση κρίσιμων οικοτόπων και στην αύξηση των ιχθυοαποθεμάτων, γεγονός που είχε θετική επίδραση στο οικοσύστημα της περιοχής συνολικά.
Τα θετικά αποτελέσματα για την αλιεία
Σημαντικές κατακτήσεις
Μαθήματα από την Υλοποίηση
Προτάσεις για το Μέλλον
Αποτίμηση & Αξιολόγηση
Αποτελεσματικότητα περιπολιών
Οι αυξημένες περιπολίες προσέφεραν συνεχή παρουσία, αποθαρρύνοντας παραβιάσεις και ενισχύοντας την εικόνα της περιοχής ως προστατευόμενης. Η τακτική επικοινωνία και συνεργασία της Ομάδας Πεδίου του WWF Ελλάς με το Λιμεναρχείο Σύρου και οι σαφείς διαδικασίες για την ανταλλαγή πληροφοριών (π.χ. μετά την επιβεβαίωση μιας παράβασης) εξασφάλισαν τη γρήγορη ενεργοποίηση του Λιμενικού Σώματος. Η παρουσία του Λιμενικού Σώματος λειτουργεί αποτρεπτικά για παράνομες δραστηριότητες και η εμπλοκή του στις διαδικασίες εποπτείας και φύλαξης αύξησε τη συμμόρφωση των χρηστών της περιοχής με τους κανόνες προστασίας.
Περιπολίες Ομάδας Πεδίου (Credits: WWF Ελλάς)
Ο μέσος χρόνος αντίδρασης από τη στιγμή αναφοράς μιας πιθανής παράβασης, έως την άφιξη του Λιμενικού, ανήλθε συνολικά σε περίπου 1,5 ώρα, από την οριστική διαπίστωση της πιθανής παράβασης μέσω του Συστήματος Απομακρυσμένης Επιτήρησης, έως τη μετάβαση από τη Σύρο στη Γυάρο και το σημείο που παρατηρήθηκε το εκάστοτε περιστατικό.
- Ο χρόνος αντίδρασης της Ομάδας Πεδίου του WWF σε περιστατικά πιθανής παράβασης ήταν:
- 20’ για την οριστική διαπίστωση της πιθανής παράβασης μέσω του Συστήματος Απομακρυσμένης Επιτήρησης
- 30’ για την προετοιμασία της Ομάδας Πεδίου και του σκάφους για απόπλου
- 45’ για την μετάβαση από τη Σύρο στην Γυάρο και το σημείο που παρατηρήθηκε το περιστατικό
- Όταν διαπιστωνόταν μια παράβαση επί τόπου από την Ομάδας Πεδίου του WWF, ενημερωνόταν το Λιμεναρχείο Σύρου ώστε να μεταβεί στην περιοχή το σκάφος του Λιμενικού Σώματος. Ο χρόνος αντίδρασης του Λιμενικού Σώματος ήταν:
- 10’ για συνεννόηση και εντολή μετακίνησης
- 30’ για προετοιμασία σκάφους & πληρώματος Ομάδας Πεδίου
- 45’ για την μετάβαση από τη Σύρο στη Γυάρο και το σημείο που παρατηρήθηκε το περιστατικό
Η σχετικά ταχεία ενεργοποίηση της Ομάδας Πεδίου και του Λιμενικού ενισχύει την αποτρεπτική ισχύ του προγράμματος, καθώς ο συνδυασμός τεχνολογίας και φυσικής παρουσίας αυξάνει τη δυνατότητα επιτήρησης μιας απομακρυσμένης και σχετικά εκτεταμένης θαλάσσιας περιοχής, όπως η Γυάρος.
Η καταγραφή της δραστηριότητας της Ομάδας Πεδίου και των περιστατικών ενισχύει τη διαφάνεια και την αποδοτικότητα στη λήψη διοικητικών μέτρων.
2015 – 2017
Περιπολίες: 200
Παραβάσεις: 45
Πρόστιμα: 0
2018 – 2020
Περιπολίες: 275
Παραβάσεις: 44
Πρόστιμα: 11
2021 – 2022
Περιπολίες: 68
Παραβάσεις: 11
Πρόστιμα: 9
2023 – 2024
Περιπολίες: 65
Παραβάσεις: 9
Πρόστιμα: 1
Πηγή στοιχείων 2015-2022: Τελική Έκθεση Προόδου WWF ΘΠΠ Γυάρου προς Ίδρυμα Μαρτίνου. 2022
Πηγή στοιχείων 2023-2024: ΜΔΠΠ ΚΑ ΟΦΥΠΕΚΑ (αφορούν περιπολίες που έχει υλοποιήσει ο ΟΦΥΠΕΚΑ)
State of the art τεχνολογία
Η χρήση state of the art τεχνολογίας επιτρέπει την ταχεία αναγνώριση περιστατικών παραβίασης και την καταγραφή αποδεικτικών στοιχείων. Η ύπαρξη ενός προηγμένου τεχνολογικά εξοπλισμού ενισχύει την αποτρεπτική ισχύ ενός προγράμματος επόπτευσης – φύλαξης, καθώς οι παραβάτες γνωρίζουν ότι η περιοχή επιτηρείται συνεχώς και αυξάνει την εμπιστοσύνη των αρμόδιων φορέων και των χρηστών της περιοχής ότι οι κανόνες εφαρμόζονται.
- Το Σύστημα Απομακρυσμένης Επιτήρησης επιτρέπει την παρακολούθηση από απόσταση και τη διεξαγωγή στοχευμένων επιτόπιων ελέγχων.
- Ο συγκεκριμένος εξοπλισμός επιτρέπει την επιτήρηση απομακρυσμένων και μεγάλων περιοχών, με αυξημένη ακρίβεια και σχετικά χαμηλό κόστος.
Εντοπισμός παράνομων περιστατικών
Ανθρώπινοι και οικονομικοί πόροι
Ανθρώπινοι Πόροι
Η στελέχωση της Ομάδας Πεδίου έγινε αρχικά από το WWF Ελλάς την περίοδο 2015-2016 με 2 άτομα και το 2016-2022 έγιναν 3, ενώ από το 2023, όπου πλέον η στελέχωση πραγματοποιείται από τη Μ.Δ.Π.Π. Κ.Α. του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α, αποτελείται από 2 φύλακες. Ο αριθμός αυτός φυλάκων είναι οριακός για να μπορεί η Ομάδα Πεδίου να εκπληρώνει το απαιτούμενο έργο. Επιπλέον, η συνεργασία του Λιμενικού Σώματος με την Ομάδα Πεδίου παρέχει την απαραίτητη επιχειρησιακή υποστήριξη για την αντιμετώπιση παραβάσεων. Ο προγραμματισμός παράλληλων περιπολιών και δράσεων των δύο πλευρών έχει αποδειχθεί αποτελεσματικός, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένων περιστατικών.
Δράσεις ευαισθητοποίησης της Ομάδας Πεδίου
Το γεγονός ότι η πλειονότητα της Ομάδας Πεδίου (3 στους 4) προσλήφθηκε από τη Σύρο και γνώριζε καλά την περιοχή, την τοπική κουλτούρα και τις αλιευτικές παραδόσεις, είχε θετική επίδραση στους ντόπιους χρήστες, καθώς συνέβαλε στην αυξημένη εμπιστοσύνη, στην αμεροληψία και την αποτελεσματικότητα των δραστηριοτήτων φύλαξης.
Δράσεις εκπαίδευσης της Ομάδας Πεδίου
Οικονομικοί Πόροι
Την περίοδο 2013-2023 εκτιμάται πως δαπανήθηκαν από το WWF Ελλάς συνολικά περίπου €1,56Μ για την επόπτευση – φύλαξη, από τα οποία σχεδόν €500.000 διατέθηκαν για τον τεχνολογικό εξοπλισμό, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη σοβαρότητα του εγχειρήματος και υποδεικνύει τη στρατηγική επένδυση σε καινοτόμες λύσεις για την απομακρυσμένη επιτήρηση της ΘΠΠ.
Ενημέρωση & εκπαίδευση εμπλεκόμενων φορέων
Για να λειτουργήσει το Σύστημα Απομακρυσμένης Επιτήρησης και να είναι αποτελεσματική η εποπτεία και φύλαξη της περιοχής ήταν απαραίτητη η συστηματική εκπαίδευση των εμπλεκόμενων φορέων. Τα προγράμματα εκπαίδευσης που υλοποιήθηκαν από το WWF Ελλάς αύξησαν τις γνώσεις και δεξιότητες των εμπλεκόμενων φορέων και των στελεχών τους για την λειτουργία του Συστήματος και την αντιμετώπιση παραβάσεων και δημιούργησαν την αίσθηση ενός συνεπούς και ικανού συστήματος προστασίας.
Μέσω αυτών των προγραμμάτων οι συμμετέχοντες απέκτησαν την ικανότητα να χειρίζονται τον τεχνολογικό εξοπλισμό και είναι καλύτερα προετοιμασμένοι να ανταποκριθούν σε επείγουσες καταστάσεις, μειώνοντας τον χρόνο αντίδρασης και αυξάνοντας την αποδοτικότητα των δράσεων επιτήρησης, και κατά συνέπεια την εμπιστοσύνη και τη συμμόρφωση των χρηστών.
- 69 στελέχη από το Λιμενικό Σώμα, το Φορέα Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Κυκλάδων και τη Μ.Δ.Π.Π. Κ.Α. του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. που συμμετείχαν στην επόπτευση και φύλαξη της ΘΠΠ Γυάρου έλαβαν μέρος σε προγράμματα ενημέρωσης και εκπαίδευσης.
- Το εκπαιδευμένο προσωπικό έχει τη δυνατότητα να αναγνωρίζει παραβατικές δραστηριότητες και να τεκμηριώνει περιστατικά με ακρίβεια, παρέχοντας στοιχεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επιβολή κυρώσεων.
- Η ορθή διαχείριση περιστατικών περιορίζει τις συγκρούσεις με χρήστες της περιοχής, ενισχύοντας την αποτρεπτική ισχύ απέναντι σε παραβάτες.
- Για την ενημέρωση τόσο του προσωπικού της Λιμενικής Αρχής Σύρου όσο και των μελών του Φορέα Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών Κυκλάδων, πραγματοποιήθηκε 4ωρο σεμινάριο για την κατάσταση διατήρησης της ΘΠΠ της Γυάρου και την εκμάθηση του Συστήματος Απομακρυσμένης Επιτήρησης. Συγκεκριμένα, αναλύθηκαν τα έργα διατήρησης που έχουν υλοποιηθεί στη Γυάρο από το WWF Ελλάς και τους εταίρους του, η σημασία της βιοποικιλότητας, τα σπάνια είδη και οι οικότοποι αξίας της περιοχής, καθώς και τα αποτελέσματα αλιευτικής έρευνας που διεξήγαγε το ΕΛΚΕΘΕ. Στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού υλικού, δημιουργήθηκε μια σειρά από 3 βίντεο που παρουσιάζουν τόσο τη βιοποικιλότητα της ΘΠΠ, όσο και το Σύστημα Απομακρυσμένης Επιτήρησης.
Ενημέρωση & ευαισθητοποίηση των χρηστών της ΘΠΠ
Η Ομάδα Πεδίου, κατά τη διάρκεια των περιπολιών της, στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Σχεδίου, ενημέρωνε τα πληρώματα των διερχομένων και αγκυροβολημένων σκαφών εντός της ΘΠΠ, σχετικά με την οικολογική σημασία της περιοχής και τους ειδικούς περιορισμούς που επικρατούν στην ευρύτερη περιοχή, παρέχοντας ενημερωτικό υλικό και ενθάρρυνε τους επισκέπτες της περιοχής να σεβαστούν αυτούς τους κανόνες κατά την παραμονή τους. Συνολικά, 1.154 χρήστες της περιοχής (επισκέπτες, ερευνητές, ψαράδες, δύτες κ.λπ.) ενημερώθηκαν την περίοδο 2015-2022.
Συμμετοχή των αρμόδιων αρχών
Για να είναι αποτελεσματικό ένα πρόγραμμα εποπτείας και φύλαξης, είτε πρόκειται για ένα συνδυασμό εφαρμογής νέων τεχνολογιών και περιπολίας στο πεδίο, είτε μέσω παραδοσιακών μεθόδων φύλαξης, είναι απαραίτητο να συμπεριληφθούν στο σχεδιασμό και την υλοποίηση όλες οι εμπλεκόμενες αρμόδιες αρχές και να ενσωματωθούν τα χαρακτηριστικά και οι ιδιαιτερότητες που αυτές έχουν. Μόνο έτσι θα διασφαλιστεί η ουσιαστική αποδοχή και η ενεργή συμμετοχή τους και κατά συνέπεια η μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα και βιωσιμότητα τέτοιων εγχειρημάτων.
Μαθήματα από την Υλοποίηση του Προγράμματος
Πέραν των πολλών εγγενών ιδιαιτεροτήτων του όλου εγχειρήματος, όπως ο καινοτόμος και περίπλοκος χαρακτήρας του Συστήματος Απομακρυσμένης Επιτήρησης, η υλοποίηση του προγράμματος δυσκολεύτηκε περαιτέρω από μία σειρά από εξωγενείς παράγοντες που αξίζει να αναφερθούν:
Σημαντική εξάρτηση από θεσμικές αλλαγές και διοικητικές αποφάσεις
Εκ θεμελίων αναμόρφωση του συστήματος προστατευόμενων περιοχών της χώρας το 2020, με ό,τι αυτό σήμανε σε ό,τι αφορά το ρυθμό ανταπόκρισης των υπηρεσιών.
Πατήστε για να δείτε πως το αντιμετωπίσαμε
Η ομάδα συντονισμού του προγράμματος ενέτεινε την άμεση επικοινωνία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς (ΥΝΑΝΠ/ΛΣ, ΥΠΕΝ, Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α.) σε όλα τα επίπεδα ιεραρχίας και διοίκησης, ώστε να επιλύονται σταδιακά κάθε ένα από τα ζητήματα που προέκυπταν, διαμορφώνοντας και προτείνοντας εναλλακτικές λύσεις. Η τελική λύση που διαμορφώθηκε από την ομάδα συντονισμού του προγράμματος, όπου ο Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. παραλαμβάνει το Σύστημα Απομακρυσμένης Επιτήρησης και αναλαμβάνει την ευθύνη λειτουργίας του, έγινε αποδεκτή από όλους τους αρμόδιους φορείς της πολιτείας, διασφαλίζοντας τη συνέχιση της λειτουργίας του και την βιωσιμότητα της ενεργούς φύλαξης και ουσιαστικής προστασίας της ΘΠΠ.
Συχνή ανάκληση του περιπολικού σκάφους του Λιμενικού Σώματος Σύρου στο Ανατολικό Αιγαίο, λόγω των αναγκών που επιβλήθηκαν για την αντιμετώπιση και διαχείριση μεταναστευτικών ροών.
Πατήστε για να δείτε πως το αντιμετωπίσαμε
Μετά από παρέμβαση της ομάδας συντονισμού του προγράμματος προς την Περιφερειακή Διοίκηση Νοτίου Αιγαίου του Λιμενικού Σώματος, εκδόθηκε διαταγή το σκάφος του Λιμεναρχείου Τήνου να συνδράμει, όταν αυτό ήταν εφικτό, στην επιτήρηση της ΘΠΠ της Γυάρου.
Τον Μάιο του 2022 το ΥΠΕΝ εξέδωσε Υπουργική Απόφαση για την περιοχή, η οποία επέτρεπε εποχιακά την πεντάμηνη (Ιούνιος-Οκτώβριος) παράκτια, μικρής κλίμακας, επαγγελματική αλιεία εντός της ΘΠΠ Γυάρου, εξαλείφοντας όμως την πρόβλεψη για έκδοση ειδικών αδειών, την 48ωρη διάρκεια του κάθε αλιευτικού ταξιδιού και την υποχρέωση καταγραφής και δήλωσης του αλιεύματος κάθε αλιέα που δραστηριοποιείται εντός της ΘΠΠ.
Πατήστε για να δείτε πως το αντιμετωπίσαμε
Εκ θεμελίων αναμόρφωση του συστήματος προστατευόμενων περιοχών της χώρας το 2020, με ό,τι αυτό σήμανε σε ό,τι αφορά το ρυθμό ανταπόκρισης των υπηρεσιών.
Πατήστε για να δείτε πως το αντιμετωπίσαμε
Η αλλαγή αυτή υποχρέωσε την ομάδα συντονισμού του προγράμματος να επανεξετάσει και να αναπροσαρμόσει, σε μεγάλο βαθμό, τον τρόπο λειτουργίας του προγράμματος εποπτείας και φύλαξης και να διαμορφώσει ένα νέο και κατάλληλα προσαρμοσμένο στις νέες συνθήκες επιχειρησιακό πλάνο, σε συνεργασία με το Λιμεναρχείο Σύρου, ώστε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του νέου θεσμικού πλαισίου της ΘΠΠ. Συγκεκριμένα, αντέδρασε άμεσα, πραγματοποιώντας μια σειρά από ενημερωτικές συναντήσεις με τα αρμόδια στελέχη του Λιμεναρχείου Σύρου, όπου συμφωνήθηκε η κοινή επιχειρησιακή τακτική εποπτείας, ελέγχου και φύλαξης της ΘΠΠ Γυάρου. Σε συνέχεια οργανώθηκαν δια ζώσης και διαδικτυακές συναντήσεις με τους παράκτιους επαγγελματίες αλιείς των Βορείων Κυκλάδων και ειδικότερα με τους συλλόγους παράκτιων αλιέων της Σύρου, της Άνδρου και της Κύθνου, προκειμένου να πληροφορηθούν και να κατανοήσουν, πλήρως, τα μέτρα και τις προϋποθέσεις που προέβλεπε η εν λόγω Υπουργική Απόφαση. Παράλληλα, παρήχθη εκλαϊκευμένο έντυπο με στόχο να διευκολύνει, τόσο τους χρήστες της ΘΠΠ, όσο και τα στελέχη των Λιμεναρχείων της περιοχής, στην κατανόηση των νέων ρυθμίσεων και περιορισμών για την αλιεία εντός της ΘΠΠ.
Η ομάδα συντονισμού του προγράμματος αντιμετώπισε αρκετά εμπόδια δεδομένου ότι α) το Σύστημα Απομακρυσμένης Επιτήρησης, λόγω της μοναδικής καινοτομίας του, αντιμετωπίζονταν από τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες με σχετική δυσπιστία και με έντονο προβληματισμό, ως προς τις διαδικαστικές και επιχειρησιακές απαιτήσεις που θα προέκυπταν από την παραλαβή του, και β) ο Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α., όντας στα πρώτα στάδια λειτουργίας και στελέχωσής του, είχε, τόσο κεντρικά, όσο και τοπικά, περιορισμένη επιχειρησιακή δυνατότητα να εμπλακεί ενεργά και να αναλάβει ουσιαστικό ρόλο στη λειτουργία του Συστήματος.
Παρά τη σαφή θέληση της ηγεσίας του ΛΣ να παραλάβει το σύστημα και να αναλάβει την ευθύνη λειτουργίας του, έγινε φανερό ότι οι υπηρεσίες του δεν είχαν τη διαχειριστική και επιχειρησιακή δυνατότητα να δημιουργήσουν τις απαραίτητες δομές για να καλυφθούν οι απαιτήσεις της νομοθεσίας (σημ.: της σχετικής με τα προσωπικά δεδομένα), δημιουργώντας έτσι ένα αδιέξοδο ως προς την αρχική πρόβλεψη, όπως είχε περιγραφεί και στο 1ο 3μερές Μνημόνιο Συνεργασίας, για την παράδοση του συστήματος στις υπηρεσίες του Λιμενικού Σώματος και την μετέπειτα λειτουργία του από αυτές.
Πατήστε για να δείτε πως το αντιμετωπίσαμε
Η ομάδα συντονισμού του προγράμματος, παρέμεινε σταθερή στον αρχικό στόχο: να παραδοθεί και να λειτουργήσει το Σύστημα Απομακρυσμένης Επιτήρησης και να συνεχιστεί η φύλαξη της ΘΠΠ Γυάρου από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες. Με αυτό το στόχο και λαμβάνοντας υπόψη ότι πλέον μεταξύ των νέων αρμοδιοτήτων του ο Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. επρόκειτο να έχει και τη διασφάλιση της επόπτευσης και φύλαξης των ΘΠΠ, διερεύνησε με τη διοίκησή του κατά πόσο θα ήταν διατεθειμένος να αναλάβει αυτός και η σχετική Μονάδα Διαχείρισης, την ευθύνη παραλαβής και λειτουργίας του Συστήματος. Η προσπάθεια αυτή απέδωσε και με βάση τη θετική ανταπόκριση του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. συντάχθηκε το τελικό σχέδιο του 2ου 4μερούς Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ των ΥΝΑΝΠ/ΛΣ-ΥΠΕΝ-ΟΦΥΠΕΚΑ-WWF Ελλάς, που προσδιορίζει το ρόλο και τις ευθύνες του κάθε εταίρου και κυρίως του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. που αναλαμβάνει να εξασφαλίσει τους αναγκαίους πόρους, καθώς και τη λειτουργία του συστήματος και τη φύλαξη της ΘΠΠ της Γυάρου, σε συνεργασία με το Λιμενικό Σώμα. Αποσαφηνίζεται, επίσης, πλήρως, ο τρόπος παράδοσης του συστήματος από το WWF Ελλάς προς τον Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. και προσδιορίζεται σαφές χρονοδιάγραμμα για την παράδοσή του.
Καιρικές συνθήκες
Συχνά η καλοκαιρινή περίοδος στην περιοχή των Κυκλάδων χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά κακές καιρικές συνθήκες με ισχυρούς ανέμους (μελτέμι) που δυσχεραίνουν την παρουσία του σκάφους της Ομάδας Πεδίου στη ΘΠΠ Γυάρου, ενόσω τα πιο μεγάλα αλιευτικά σκάφη μικρής κλίμακας είχαν τη δυνατότητα να προσεγγίζουν και να αλιεύουν.
Περιορισμοί μετακίνησης λόγω COVID-19
Οι περιορισμοί μετακίνησης (απαγόρευση πλόων) που προέκυψαν λόγω της πανδημίας COVID-19 και δεν επέτρεπαν τη διενέργεια περιπολιών στη ΘΠΠ της Γυάρου από την Ομάδα Πεδίου.
Πατήστε για να δείτε πως το αντιμετωπίσαμε
Κατά τη διάρκεια των περιορισμών μετακίνησης λόγω COVID-19, η Ομάδα Πεδίου κατάφερε να παρακολουθεί, 24/7, εξ αποστάσεως τη ΘΠΠ της Γυάρου, μέσω βαρδιών και να υποκαταστήσει αποτελεσματικά τη φυσική της παρουσία στο χώρο. Ύποπτα περιστατικά που εντόπισε η Ομάδα Πεδίου καταγγέλθηκαν άμεσα στο Λιμεναρχείο Σύρου για περαιτέρω διερεύνηση. Παράλληλα, εντατικοποιήθηκε η επιχειρησιακή συνεργασία και ο συντονισμός με τις λιμενικές αρχές, ειδικά με το Λιμεναρχείο Σύρου και την Περιφερειακή Διοίκηση Νοτίου Αιγαίου, που ανταποκρίθηκε στις απαιτήσεις της επιτήρησης και υλοποίησε με τα δικά του πλωτά μέσα αυξημένο αριθμό περιπολιών, καλύπτοντας έτσι τους επιχειρησιακούς περιορισμούς της Ομάδας Πεδίου τις συγκεκριμένες περιόδους.
Φθορές και ζημιές του τεχνολογικού εξοπλισμού
Οι ζημιές που υπέστη κατά περιόδους ο εξοπλισμός του Συστήματος Απομακρυσμένης Επιτήρησης στη κορυφή της Γυάρου από ακραία καιρικά φαινόμενα, περιόρισαν για κάποιες σημαντικές περιόδους την πλήρη λειτουργία του και τη δυνατότητα της Ομάδας Πεδίου να παρακολουθεί σε συνεχή βάση απομακρυσμένα την κίνηση σκαφών εντός της ΘΠΠ. Το ραντάρ απομακρυσμένης εποπτείας, κατά τη διάρκεια μιας σφοδρής κακοκαιρίας, υπέστη σοβαρές ζημιές από ισχυρό κεραυνό που έκαψε, παρά την υπάρχουσα αντικεραυνική προστασία, μια σειρά από επιμέρους στοιχεία του.
Πατήστε για να δείτε πως το αντιμετωπίσαμε
Η Ομάδα Πεδίου αντέδρασε άμεσα και προσπάθησε, με τη συμβολή εξειδικευμένων τεχνικών, να προσδιορίσει και να αξιολογήσει τις ζημιές στα επιμέρους τμήματα του εξοπλισμού, να αποκαταστήσει τα μέρη/εξαρτήματα που είχαν καεί και να επαναφέρει το σύστημα σε λειτουργία. Η Ομάδα υλοποίησε 5 αποστολές στην κορυφή της Γυάρου, όπου βρίσκεται ο σχετικός εξοπλισμός του Συστήματος, για την αντικατάσταση των κατεστραμμένων επιμέρους εξοπλισμών και χρειάστηκε να αλλάξει 6 διαφορετικά ανταλλακτικά ή/και ολόκληρα τμήματα του συστήματος. Μετά την αποκατάσταση των εξοπλισμών, πραγματοποιήθηκαν οι αναγκαίες συνδέσεις και ρυθμίσεις του λογισμικού, ώστε το σύστημα να επανέλθει σε πλήρη λειτουργία. Παράλληλα, έγινε αναπροσαρμογή του πλάνου περιπολιών, αυξάνοντας, όταν οι καιρικές συνθήκες το επέτρεπαν, τον αριθμό περιπολιών και τη φυσική παρουσία της Ομάδας εντός της ΘΠΠ. Επιπρόσθετα, η σύναψη συμβολαίου συντήρησης με εξειδικευμένη τεχνική εταιρεία για το σύνολο του εξοπλισμού με πρόβλεψη για προληπτικούς, τακτικούς και έκτακτους επιτόπιους ελέγχους διασφαλίζει ότι αντίστοιχα προβλήματα στο μέλλον θα αντιμετωπίζονται άμεσα.
Μια ιδιαίτερη αποστολή συντήρησης του Συστήματος
Προτάσεις για το Μέλλον της Επόπτευσης – Φύλαξης στη ΘΠΠ
για ένα αποτελεσματικότερο Σύστημα Απομακρυσμένης Επιτήρησης
Η εξασφάλιση διαρκούς χρηματοδότησης αποτελεί στρατηγική απαραίτητη για τη μακροπρόθεσμη επιτυχία του προγράμματος. Η σταθερή χρηματοδότηση διασφαλίζει τη συνέχεια του προγράμματος, αποτρέποντας διακοπές λόγω έλλειψης πόρων, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αυξημένες παραβάσεις, υποβάθμιση του περιβάλλοντος της περιοχής και απώλεια της αξιοπιστίας του ίδιου του φορέα, υπευθύνου για τη διαχείριση της περιοχής.
Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στη διαμόρφωση και την εφαρμογή των Σχεδίων Φύλαξης ώστε, από τη μια να μπορούν να επιφέρουν την επιθυμητή αποτελεσματική τήρηση των περιορισμών και όρων του κανονιστικού πλαισίου της περιοχής, αλλά παράλληλα να λαμβάνουν υπόψη τους με ρεαλισμό τις ιδιαιτερότητες της περιοχής, καθώς και την επιχειρησιακή ικανότητα των αρμόδιων φορέων για την επόπτευση και φύλαξη. Έτσι εντός των Σχεδίων Φύλαξης θα πρέπει να τίθενται συγκεκριμένοι και ρεαλιστικοί στόχοι και επιμέρους προτεραιότητες με βάση τους οποίους θα πραγματοποιείται η φύλαξη και θα αποδίδονται οι κυρώσεις για να έχουν ουσιαστικό αποτέλεσμα και να μην καταλήξουν σε θεωρητικά και μη εφαρμόσιμα εγχειρίδια.
Παρότι από το 2018 υφίσταται ένα πρόγραμμα καταγραφής της κατάστασης των πληθυσμών ψαριών στη ΘΠΠ Γυάρου, μέσω ερευνητικής αλιείας από το ΕΛΚΕΘΕ, εντούτοις δεν υπάρχει ένα αποτελεσματικό σύστημα παρακολούθησης της αλιευτικής δραστηριότητας στην περιοχή. Ένα τέτοιο σύστημα θα επέτρεπε την εφαρμογή μέτρων και δράσεων ενεργούς διαχείρισης τόσο για την αλιευτική δραστηριότητα, όσο και για τα ιχθυοπαθέματα.
Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσω της περεταίρω ανάπτυξης και οργάνωσης ενός αποτελεσματικού συστήματος παρακολούθησης και καταγραφής της αλιευτικής δραστηριότητας στην περιοχή και ιδιαίτερα της εξέλιξης της κατάστασης των ιχθυαποθεμάτων, π.χ. με την υποχρεωτική τοποθέτηση AIS/VMS (συστημάτων ηλεκτρονικής καταγραφής και αναφοράς πληροφοριών [ERS) για όσους δραστηριοποιούνται εντός της ΘΠΠ.
Η τακτική και συστηματική σύνταξη και δημοσίευση εκθέσεων αναφοράς των αποτελεσμάτων του προγράμματος επόπτευσης – φύλαξης, πχ. σε ετήσια βάση, από τη Μ.Δ.Π.Π.Κ.Α. του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. θα ενίσχυε τη λογοδοσία, θα επέτρεπε στους εμπλεκόμενους φορείς και την τοπική κοινωνία να έχουν πλήρη εικόνα για την πρόοδο και τα επιτεύγματα του προγράμματος, θα προέβαλε τις επιτυχίες του προγράμματος, θα διευκόλυνε, τελικά, τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του.
Επιπλέον, η παρακολούθηση των αποτελεσμάτων της επόπτευσης – φύλαξης θα πρέπει να πραγματοποιείται στη βάση συγκεκριμένων δεικτών αξιολόγησης, με τη βοήθεια των οποίων να βελτιώνεται η αποτελεσματικότητα και να σχεδιάζονται, όπου κρίνεται απαραίτητο, νέα προγράμματα διαχείρισης της επόπτευσης – φύλαξης.
Η φθορά, κυρίως του τεχνολογικού εξοπλισμού, από βλάβες λόγω των αντίξοων καιρικών συνθηκών που επικρατούν στην περιοχή, είναι σε θέση να μειώσουν την αποτελεσματικότητα της απομακρυσμένης επιτήρησης. Ένας εξοπλισμός υψηλής ποιότητας που δεν συντηρείται επαρκώς μειώνει την ικανότητα εποπτείας και υπονομεύει τον αποτελεσματικό εντοπισμό παραβάσεων. Επιπλέον, οι εξοπλισμοί απαιτούν εξειδικευμένες γνώσεις για τη σωστή χρήση και συντήρησή τους, όπως επίσης απαιτείται διαρκής εκπαίδευση του στελεχιακού δυναμικού σχετικά με τις τεχνολογικές, νομοθετικές και άλλες εξελίξεις στον τομέα της επιτήρησης των ΘΠΠ.
Ανάπτυξη ειδικών σχεδίων αντιμετώπισης κρίσιμων καταστάσεων και για τη διαχείριση περιόδων με δυσμενείς συνθήκες (π.χ. βλάβες εξοπλισμού ή έλλειψη προσωπικού).
Η ενσωμάτωση AI λογισμικού ανάλυσης δεδομένων για τη βελτίωση της ανίχνευσης παραβιάσεων θα μπορούσε να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα του Συστήματος Απομακρυσμένης Επιτήρησης.
Συνολική Αποτίμηση & Αξιολόγηση
Συνέβαλε στην κινητοποίηση του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. προκειμένου να ξεκινήσει τη στελέχωση της, σχετικής με τη ΘΠΠ Γυάρου, Μονάδας Διαχείρισης.
Αύξησε την ευαισθητοποίηση των βασικών χρηστών (επαγγελματιών και ερασιτεχνών ψαράδων, τουριστικών φορέων, κ.λπ.) και των επισκεπτών της ευρύτερης θαλάσσιας περιοχής για την ύπαρξη της ΘΠΠ Γυάρου και των ειδικών κανονισμών που τη διέπουν, ενισχύοντας και συμβάλλοντας στην εφαρμογή τους.
Εμπέδωσε στη συνείδηση των βασικών χρηστών ότι η ΘΠΠ Γυάρου είναι μια περιοχή όπου οι ανθρώπινες δραστηριότητες εποπτεύονται, εφαρμόζονται ενεργά μέτρα διατήρησης (συμπεριλαμβανομένης της φύλαξης) και υλοποιούνται οι κατάλληλες ενέργειες κατά των παραβατών, επομένως οι κανονισμοί τηρούνται με ορθολογικό τρόπο.
Συνολική αξιολόγηση σε μία εικόνα
Το WWF Ελλάς πρόσφατα, σε συνεργασία με την εταιρεία ΟΙΚΟΜ ΕΠΕ, πραγματοποίησε μια αξιολόγηση των δράσεων που υλοποιήθηκαν την περίοδο 2013–2024, με έμφαση στη βιοποικιλότητα, στους πληθυσμούς ψαριών, στη διακυβέρνηση/φύλαξη και στη διαβούλευση/περιβαλλοντική ενημέρωση – ευαισθητοποίηση.
Δες εδώ τη μελέτη
